Nöbetçi Eczaneler
İki ülke arasındaki barış süreci, varılan mutabakatın ardından yeni bir aşamaya girmiş oldu.
Daha önce, uzun süren müzakerelerin neticesinde tarafların anlaşmaya vardığı ve imzaların atılmasının an meselesi olduğu ifade ediliyordu. Söz konusu mutabakat zaptı, ABD Başkanı Donald Trump ve İran Cumhurbaşkanı Mesud Pezeşkiyan tarafından onaylanarak yürürlüğe girdi. Bekayi de 14 maddeden oluşan bu anlaşmanın resmen imzalandığını duyurdu. Anlaşmanın, iki lider tarafından dijital platform üzerinden imzalandığı ve hemen uygulamaya konulduğu aktarıldı.
Bu arada, ABD’li yetkililer de İsrail basınına yaptıkları açıklamada mutabakatın imzalandığını teyit etti. Anlaşmanın detaylarına dair merak yükselirken ABD‘den dikkat çekici bir açıklama geldi. CNN, bir hafta önce İran ile varılan 14 maddelik “İslamabad Mutabakat Muhtırası”nın resmi metnini yayımladı. Resmi belgede Hürmüz Boğazı‘nın yeniden ticari geçişlere açılması, İran‘a yönelik bazı mali kısıtlamaların hafifletilmesi ve gelecekteki nükleer program tartışmalarına dair bir yol haritası yer alıyor. Bir üst düzey ABD yetkilisi, temel hedefin Hürmüz Boğazı’nın derhal yeniden sivil gemi trafiğine açılması ve İran’ın nükleer materyallerini imha etmeye zorlanması olduğunu belirtti.
Mutabakatla ayrıca iki ülke arasında kalıcı bir nihai anlaşma zemini oluşturmak amacıyla 60 günlük bir müzakere süreci başlatılacağı ve bu süreçte detayların netleştirileceği ifade edildi. İsviçre’de düzenlenmesi planlanan bir toplantıda mutabakatın yüz yüze tekrar onaylanması gündemde.
Mutabakat kapsamında taraflar aşağıdaki taahhütleri kabul etti:
1. Amerika Birleşik Devletleri, İran İslam Cumhuriyeti ve savaşa dahil olan müttefikler, tüm cephelerde askeri operasyonların kalıcı ve derhal sonlandırılacağını kabul etti. Taraflar, birbirlerine karşı savaş ya da askeri hamle yapmamayı, güç kullanmaktan kaçınmayı ve özellikle Lübnan’ın toprak bütünlüğünü koruma taahhüdünde bulundu.
2. Her iki ülke, iç işlerine müdahalede bulunmamayı ve egemenliğe saygı göstermeyi kabul etti.
3. 60 gün içerisinde nihai bir anlaşma için müzakerelerin tamamlanması taahhüt edildi.
4. ABD, deniz ablukasını 30 gün içinde tamamen kaldırmayı ve bu süre zarfında gemi trafiğinin İran tarafından savaş öncesi seviyelere uygun olarak yeniden tesis edilmesine ilişkin adımları desteklemeyi kabul etti. Ek olarak, nihai anlaşmadan sonraki bir ay içinde kendi askeri kuvvetlerini İran sınırlarından çekeceğine dair söz verdi.
5. İran, Basra Körfezi ve Umman Denizi arasında ticaret gemilerine açık bir geçiş sağlamak adına geçici ancak etkili düzenlemeler yapacak. Bu düzenlemeler, teknik detayların nihaileşmesini müteakip tamamen yürürlüğe girecek.
6. ABD, İran‘ın yeniden yapılanması ve ekonomik kalkınmasını desteklemek amacıyla en az 300 milyar dolar değerinde bir finansal destek planı hazırlamayı taahhüt etti. Bu plan ve fon uygulama mekanizması, 60 gün içerisinde yapılacak bir nihai anlaşma ile daha ayrıntılı hale getirilecek. Anlaşmanın bu hükümleri, iki ülke arasındaki gerilimin sona erdirilmesi ve bölgesel istikrarın sağlanmasına yönelik kritik adımlar olarak değerlendiriliyor. Sürecin nasıl ilerleyeceği küresel arenada da yakından takip ediliyor.
İRAN NÜKLEER SİLAH GELİŞTİRMEYECEK
7 – Amerika Birleşik Devletleri; Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi kararları, Uluslararası Atom Enerjisi Ajansı (UAEA) Yönetim Kurulu kararları ve ABD’nin tek taraflı tüm birincil ve ikincil yaptırımları dahil olmak üzere İran İslam Cumhuriyeti’ne yönelik her türlü yaptırımı, nihai anlaşmanın bir parçası olarak belirlenecek bir takvim çerçevesinde sonlandırmayı taahhüt eder. İran İslam Cumhuriyeti ve Amerika Birleşik Devletleri, yukarıda zikredilen yaptırımların sonlandırılması konusunun kritik önemini kabul etmekte ve karşılıklı mutabakata varmak amacıyla müzakerelerde bu konuları derhal ele alma niyetlerini beyan etmektedir.
8 – İran İslam Cumhuriyeti, nükleer silah tedarik etmeyeceğini veya geliştirmeyeceğini yeniden teyit eder. Amerika Birleşik Devletleri ve İran İslam Cumhuriyeti, zenginleştirilmiş malzeme stokunun akıbetini, yedinci paragrafta belirtilen takvime uygun olarak karşılıklı belirlenecek bir mekanizma uyarınca ve UAEA gözetiminde sahada seyreltilmesi (down-blend) asgari yöntemiyle çözmeyi kabul etmiştir. İki taraf ayrıca, nihai anlaşmada üzerinde mutabık kalınacak tatmin edici bir çerçeveye dayanarak, zenginleştirme konusunu ve İran İslam Cumhuriyeti’nin nükleer ihtiyaçlarına ilişkin karşılıklı olarak belirlenen diğer hususları tartışmayı kabul etmiştir. Nihai anlaşma bu paragrafın hükümlerini teyit edecek olup İran İslam Cumhuriyeti yukarıda belirtilen nükleer konuların kritik önemini kabul etmektedir. Taraflar, karşılıklı mutabakata varmak amacıyla müzakerelerde bu konuları derhal ele alma niyetlerini beyan ederler.
ABD EK YAPTIRIM UYGULAMAYACAK
9 – Nihai anlaşmaya kadar Amerika Birleşik Devletleri ve İran İslam Cumhuriyeti mevcut durumu (statüko) korumayı kabul eder. İran İslam Cumhuriyeti nükleer programının mevcut durumunu koruyacak, Amerika Birleşik Devletleri ise yeni bir yaptırım uygulamayacak ve bölgeye ek askeri güç sevk etmeyecektir.
10 – Amerika Birleşik Devletleri, bu Mutabakat Muhtırası’nın imzalanmasının hemen ardından ve yaptırımlar tamamen sonlandırılana kadar, ABD Hazine Bakanlığı’nın İran ham petrolü, petrol ürünleri ve türevlerinin ihracatı ile bankacılık işlemleri, sigorta, taşımacılık vb. dahil olmak üzere ilgili tüm hizmetler için muafiyetler (waiver) çıkaracağını taahhüt eder.
İRAN’IN KISITLANMIŞ FONLARI SERBEST BIRAKILACAK
11 – Amerika Birleşik Devletleri, bu Mutabakat Muhtırası’nın uygulanmaya başlanmasıyla birlikte İran İslam Cumhuriyeti’nin dondurulmuş veya kısıtlanmış fonlarını ve varlıklarını tamamen kullanıma hazır hale getirmeyi taahhüt eder. Amerika Birleşik Devletleri ve İran İslam Cumhuriyeti, bu fonların serbest bırakılmasına ilişkin prosedürler üzerinde müzakereler sırasında karşılıklı olarak mutabık kalacaktır. Söz konusu fonlar, orijinal hesapta tutuluyor veya transfer ediliyor olsa dahi, İran İslam Cumhuriyeti Merkez Bankası tarafından belirlenen herhangi bir nihai alıcıya ödeme yapılması için tamamen kullanılabilir hale getirilecektir. Amerika Birleşik Devletleri buna uygun olarak gerekli tüm lisans ve izinleri çıkarmayı taahhüt eder.
12 – Amerika Birleşik Devletleri ve İran İslam Cumhuriyeti, bu Mutabakat Muhtırası’nın başarılı bir şekilde uygulanmasını ve gelecekte nihai anlaşmaya uyumu izlemek üzere yürütücü bir mekanizmanın kurulmasını kabul eder.
NİHAİ ANLAŞMA İÇİN MÜZAKERELER BAŞLAYACAK
13 – Bu Mutabakat Muhtırası’nın imzalanmasının ardından ve bu muhtıranın 1, 4, 5, 10 ve 11. paragraflarının uygulanmaya başlanması ile bu önlemlerin kesintisiz sürdürülmesi şartına bağlı olarak; Amerika Birleşik Devletleri ve İran İslam Cumhuriyeti, münhasıran diğer paragraflar üzerinde nihai anlaşmaya yönelik müzakereleri başlatacaktır.
14 – Nihai anlaşma, bağlayıcı bir BM Güvenlik Konseyi kararı ile onaylanacaktır.
Haber Kaynağı : Uluhaber